Bilgi Savaşları: İstihbarat Temelli Savaş

Bilgi Savaşları: İstihbarat Temelli Savaş

29 Ekim 2020 0 Yazar: admin

İstihbarat temelli savaş, savaşın bilinen bir parçası olan sürprizleri engellemek ve komuta merkezlerine planlarını şekillendirmekte yardımcı olmak  amacıyla yürütülür. Taktik resmin elde edilmesi maksadıyla kullanılan tüm vasıtalar ve sensörler ile bu bilgileri işleyen, değerlendiren ve askeri birliklere yayan tüm sistemleri kapsamaktadır.

Nitekim Bilgi savaşının temel dayanak noktası olan bilgi alt yapısının çözümlenmesi; o ülke ile ilgili olarak yapılacak her türlü teknolojik istihbarat çalışmalarının başarılı olacağı anlamına gelmektedir.

İstihbarat temelli savaşı anlayabilmek için özellikle teknolojik istihbarat çeşitlerinin neler olduğunu bilmek gerekir. Teknolojik istihbarat çeşitlerinin izah edilmesiyle istihbaratın herhangi bir savunma veya saldırı amaçlı çatışma esnasında nasıl kullanılması gerektiği açıkça ortaya çıkmaktadır. Dünyada 100 ülkenin kayıtlı yaklaşık elli bin bilgisayar ağı olduğunu düşünürsek; teknolojik istihbaratın bilgisayar destekli çeşidinin 21. yüzyıldaki kapasitesini algılamak hiç de zor olmayacaktır. Bilgisayar teknolojilerinden istifade edilerek gerçekleştirilen ve bilgisayarın bilgiyi toplama, sistemleştirme ve dağıtma amacına yönelik olarak kullandığı bu teknolojik istihbarat türüne kısaca “bilgisayar tabanlı istihbarat” denilebilir. Bir diğer teknolojik istihbarat türü ise, iletişim araçlarının kullanılarak yapıldığı bilgi toplama faaliyetleridir. Örneğin, dijital iletişimin en önde gelen araçlarının (telefon, TV, faks) kullanılarak yapıldığı bu tür, popüler olarak yapılan istihbarat çalışması niteliğini taşımaktadır.

istihbarat nedir?

İstihbarat nedir?

İstihbarat nedir ya da istihbarat ne demek derseniz en temel tanımıyla istihbarat, Arapça istihbar kelimesinin çoğulu olarak; haberler veya yeni öğrenilen bilgiler, haber alma demektir. Teknik olarak istihbarat, muhtelif imkan ve vasıtaları kullanarak herhangi bir konuda enformatik materyal temini ve temin edilen bilgilerin ham halden kurtarılarak işlenmesi, kıymetlendirilmesi ve yorumlanarak bunlardan bir netice çıkarılmasıyla ilgili faaliyettir.

Stratejik, operasyonel ve taktik istihbaratın yöneldiği temel hedefler bir devletin/toplumun bütün yaşam alanlarını, diğer bir ifade ile millî gücü oluşturan bütün unsurları kapsamak zorundadır. Bu istihbarat alanları şunlardır:

  1. Askeri İstihbarat: Kara, Deniz ve Hava kuvvetleri ile füze sistemleri ve kitlesel imha silâhlarına yönelik bilgi toplama amacı ile yapılan istihbarattır.
  2. Biyografik İstihbarat: Bir ülkede askerî, siyasî, kültürel, ekonomik elite yönelik yapılan bilgi toplama faaliyetidir.
  3. Ekonomik İstihbarat: Ekonominin genel kapasitelerine, zayıf ve güçlü yanlarını tespit etmeye yönelik ve çok uzun zaman genellikle ekonominin silâhlı kuvvetleri destekleyebilme derecesini tespite yönelik istihbarattır.
  4. Bilim ve Teknoloji İstihbaratı: Bütün dünyada ve aktüel ve muhtemel düşmanlarla ilgili bilimsel çalışma ve teknolojik gelişmeleri toplamaya yönelik istihbarattır.
  5. Ulaşım ve İletişim İstihbaratı: Ulaşım ve iletişim istihbaratı ülkelerin ulaşım altyapılarına ve iletişim tesislerine yönelik olarak yapılan bilgi toplama faaliyetidir.
  6. Askeri Coğrafya İstihbaratı: Askerî coğrafya istihbaratı, askerî operasyonları etkileyecek her türlü fiziksel ve kültürel çevrenin tespit ve analizine yönelik çalışmadır. Stratejik istihbaratın gerçekleşmesi istihbaratın kapsamına, zaman ve mekân perspektifine de bağlıdır.
  7. Siyasal İstihbarat: Bir ülkenin siyasal yapısını oluşturan, devlet sistematiğinin yani anayasal düzenin yapısında yer alan bütün unsurlara karşı yapılan istihbarattır.
  8. Sosyolojik İstihbarat: Toplumsal yapıya yönelik olarak gerçekleştirilen bilgi toplama faaliyetidir.

Bütün bu alanlara yönelik olarak gerçekleştirilen istihbarat faaliyetleri çok boyutlu, karmaşık ve sistemleştirilmiş, kendi içinde uzmanlaşmayı gerektiren bir yapı arz etmektedir. 

Milli İstihbarat nedir?

Milli İstihbarat; Devletin bütünlük ve rejimin emniyetini sağlamak adına milli politika ile tespit edilen milli hedefleri elde etmek üzere devlet organlarınca yaptığı istihbaratın tümü şeklinde açıklayabiliriz.

“Kendinizi ve karşınızdakini iyi tanıyorsanız sizin için tehlike yok demektir. Kendinizi iyi bilmenize rağmen karşınızdakini yeterince tanımıyorsanız yine de kazanma şansınız vardır. Ancak ne kendinizi ve ne de karşınızdakini bilmiyorsanız o zaman her savaşta büyük tehlike ile karşı karşıyasınızdır.”

“Kolaylıkla zafere ulaşmak istihbarata bağlıdır.” Sun Tzu

İstihbarat Çarkı nedir?

  1. İstihbarat faaliyetlerinde planlama aşaması ilk aşamadır.
  2. Bilgi toplama ve tasnif aşamasında benzer bilgiler bir araya getirilir.
  3. Üçüncü aşama işleme ve kıymetlendirmedir. Yani, haberin istihbarat değerinin, haberin alındığı kaynağın güvenilirliğinin ve haberin doğruluk derecesinin tespit edilmesidir.
  4. Bu aşamadan sonra analiz ve yorum yapılır. Yorum kesin bir yargıya varmak için mevcut bilgilere dayanılarak olayların, gelişmelerin ve benzer durumların anlamını ve önemini ortaya koyma işlemidir.
  5. Son aşamada ise, üretilen istihbarat, ihtiyacı olan kurumlara, gerekli zamanda ve uygun formda ulaştırılır.

İstihbarat kaynaklarına göre açık ve gizli istihbarat olmak üzere ikiye ayrılır.

  • Açık istihbaratta kamuya açık her türlü bilginin değerlendirilmesi yapılır.
  • Gizli istihbaratta ise belirli operasyonlar sonucunda bilgi edinimi yapılır. İstihbaratın büyük bir bölümü açık kaynaklıdır.
Elektronik Harp Nedir? Taktik ve Stratejik İstihbarat Nedir?
Elektronik harp

Taktik ve Stratejik istihbarat

İstihbarat teknikleri yapısal olarak taktik ve stratejik olarak ikiye ayrılır. Taktik istihbarat; güncel konularla ilgili ve güncel olaylar üzerine yapılan çalışmalarıdır. Stratejik istihbarat ise; büyük ve önemli olaylarda, uzun vadeli planlamalarla ortaya konan çalışmalarıdır. Burada değinilmesi gereken bir diğer istihbarat türü ise operasyonel istihbarattır ki o, stratejik ve taktik istihbarat arasındaki bağı oluşturur.

Modern stratejik istihbaratın kurucusu sayılan, II. Dünya Savaşı sırasında Yale üniversitesinde tarih profesörü olarak çalışan Sherman Kent’in istihbarat konusunda pek çok çalışmaları bulunmaktadır.

Prof. S. Kent, stratejik istihbaratın teorik temellerini geliştirdiği “Stratejik İstihbarat” adlı kitabında stratejik istihbaratı:” Karar alıcıların hatalı plânlama ve hareketleriyle kendi politikalarına zarar ve taahhütlerine zarar vermeyecek şekilde diğer devletlerle ilgili olarak sahip olmaları gereken bilgi türüne verilen addır.” şeklinde tanımlanmaktadır.

Kent, “Stratejik İstihbarat” adlı kitabında stratejik istihbarat sürecinin yedi aşaması olduğunu belirtir. Bu yedi aşamayı şöyle sıralamaktadır:

  1. Bir stratejik istihbarat grubunun dikkatini çekecek bir sorunun doğuşu,
  2. Bu sorunun hangi aşamalarının ülke için önemli olduğunu tespit için analizin ve hipotezin geliştirilmeye başlanması,
  3. İkinci aşamada ortaya konulduğu şekli ile sorun, yani hipotez ile ilgili bilgi toplama,
  4. Toplanan bilginin tasnifi ve analizi, hipotezlerin test edilmesi,
  5. Dördüncü aşamadaki bilginin özünü tespit için tekrar değerlendirme,
  6. Olası başka hipotezlerin ortaya çıkması durumunda daha fazla bilgi toplanarak hipotezin irdelenmesi için sona gidiş,
  7. Son hipotezin belirlenmesi.