Elektromanyetik Alan Nedir? Ölçümü nasıl yapılır?

Elektromanyetik Alan Nedir? Ölçümü nasıl yapılır?

18 Mayıs 2017 1 Yazar: admin

Elektrik Alan nedir? Manyetik ve Elektromanyetik Alan Nedir? yazımızın devamı olan bu yazımıza başlamadan önce henüz bu yazımızı okumadıysanız göz atmanızı öneririz.

Gelelim yazımıza..

Elektromanyetik alanlar

Özellikle teknolojinin hayatımızdaki yeri arttıkça çevremizdeki elektromanyetik alanlarında arttığını söyleyebiliriz. Teknolojinin kullandığı en yaygın enerji kaynağının elektrik olduğu da ortadadır. Elektrik ise genel olarak elektrik alanı ve manyetik alanı oluşturuyor.

Elektrik nakil hatlarından, yüksek gerilim tesislerine, baz istasyonlarından evimizde kullandığımız cihazlara kadar elektrik barındıran tüm sistemler çevrelerinde elektromanyetik alan oluşturuyor. Nitekim yukarıdaki bilgisayar örneğinde olduğu gibi evimizde çalışan her makine, tv, buzdolabı ya da elimizden düşürmediğimiz cep telefonları da çevresinde de elektromanyetik alan oluşturuyor.

Elektromanyetik Alan ölçümü nasıl yapılır?

Elektromanyetik alan ölçümü, emr ölçümü veya elektromanyetik radyasyon ölçümü tabirlerinin hepsi aynı şeyi ifade eder. Elektromanyetik alan ölçümü, BTK tarafından kabul edilen marka ve geçerli kalibrasyon sertifikasına sahip cihazlarla yetkili kişiler tarafından yapılmalıdır.

İş güvenliği kapsamında bu ölçümlerin BTK tarafından yetkilendirilen kişilerce yapılması zorunluyken, Elektrik SMM belgesine sahip Elektrik ve Elektrik Elektronik mühendisleri de bu hizmeti verebilmektedir.

Manyetik Alan Ölçümü yapılırken yalıtkan malzemeden imal edilmiş tripod kullanılmalı, çıkan değerlerin ilgili standartlara uygunluğu muhakka suretle değerlendirilerek ilgililer bilgilendirilmelidir.

Manyetik Alan Ölçüm sonuçlarına göre gerekli hallerde elektromanyetik kirliliğin kaynağının tespit edilmesi için spektrum analizörü ile frekans frekans ayrıştırılmalıdır.

SAR Nedir? SAR neden önemlidir?

Specific Absorption Rate kelimelerinin baş harflerinden oluşan kısaltma ile ifade edilen SAR, Özgül Soğurma Oranı ya da kelimelerin tam karşılığı olarak Özel emilim oranı şeklinde ifade edilebilir. Teknik anlamda ise SAR, RF ( radyo frekansı ) yayan bir kaynak enerjisinin vücut tarafından emilme oranının bir ölçüsüdür. SAR dokularda soğurulan ve ısıya dönüştürülen güçle ilgilidir.

Ortalama olarak insanların vücut sıcaklıklarını 1 derece arttıracak elektromanyetik alan gücünü baz alarak bazı tanımlamalar yapmıştır. Örneğin Dünya Sağlık Örgütü Elektromanyetik Alan Projesinde cep telefonu SAR değerleri için en fazla 0.1 W/kg SAR değeri önerilmektedir.

WHO’ne göre SAR değerlerinin sağlık açısından olumsuz etkileri değerlendirilerek üst sınır 4 W/kg olarak kabul edilmektedir. Amerika baş bölgesi için 1,6 W/kg’ı üst sınır olarak kabul ederken bu değer Avrupa standartlarına göre 2 W/kg şeklindedir.

İş yerleri 10, genel mekanlar için 50 kat güvenlik payları kabul edilerek temel limitler iş yerleri için 0,4 W/kg ve gene mekanlar için 0,08 W/kg SAR değerleri belirlenmiştir. Bu değerler tüm vücut için 6 dakikalık etkilenme süresi için verilen SAR değeridir.

Elektromanyetik alanlardan korunma yolları nedir?

Elektromanyetik alanlardan tamamıyla korunmak pek mümkün değildir. Nitekim yukarıda da bahsettiğimiz gibi uyduların Dünya’ya gönderdikleri elektromanyetik dalgalardan baz istasyonlarına, evimizdeki elektrik tesisatına ve elimizden düşürmediğimiz cep telefonlarına kadar yaşamın her anında bu alanlara maruz kalıyoruz. Hatta yer küre bile yapısı itibarıyla manyetik bir alan oluşturuyor.

Hal böyle olunca da bu alanlardan tamamıyla kendimizi izole etmemiz pek mümkün değildir. Bu noktada ise Dünya Sağlık Örgütü ve Ulusal ya da Uluslarası standartların bu alanlara karşı maruziyet derecelendirmesinde öne çıktığı ortadadır ki bunlara en genel biçimiyle yukarıda değindik.

Bu noktada bireysel anlamda alacağımız bazı tedbirlerle bu maruziyetleri asgariye indirebiliriz.

Bu tedbirler:

  • Uzun Cep telefonu görüşmeleri yapılmamalı, mümkünse kulaklık kullanılmalıdır.
  • Kullanım haricinde cep telefonu kafa ve göğüs hizasından uzak tutulmalıdır. Cep telefonlarının SAR değeri düşük olanları tercih edilmelidir.
  • Küçük çocukların yanında cep telefonlarının çok sık kullanılmaması gerekirken belirli yaşın altında kullanımlarına da izin verilmemelidir.
  • Elektrikle çalışan cihazların oluşturduğu elektrik ve manyetik alanların etkilerinden korunmak için topraklamalı sistemler tercih edilmelidir.
  • Yüksek değere sahip elektrik ve manyetik alanlardan uzak durulmalıdır. Bu alanların değerlerinin gerilim ve akıma bağlı olarak değiştiğini hatırlatalım.
  • Düşük frekanslı elektrik alanları için metal perdeler (Faraday Kafesi) kullanılabilir.
  • İş güvenliği anlamında da bu alanlara yoğun ve/veya sürekli biçimde maruz kalanıyorsa uygun kişisel koruyucu donanımlar kullanılmalıdır.
  • Ev ve işyerlerinde kullanılan elektrikli cihazların standartlara uygun olanları ve CE sertifikasına sahip cihazlar tercih edilmelidir.
  • Özellikle uzun süre geçirilen oturma odası ve yatak odası gibi mekanlarda elektrikli cihazlar mümkün olduğunca az bulundurulmalıdır.
  • Elektrik hatlarının geçtiği yerlerde mümkün olduğunca az bulunulmalıdır.
  • Elektrikli battaniyeler yatağa girdikten sonra kapatılmalıdır.
  • Bilgisayar ekranlarından en az 30 cm, TV’den en az 2m. uzağa oturulmalıdır.
  • Özellikle Mikrodalga fırın çalışırken uzakta durulmalı, çocuklar yaklaştırılmamalıdır.
  • Kullanılmayan elektrikli cihazların fişleri de çekilmelidir.
  • Kablosuz telefonlar yerine mümkünse kablolu telefonlar tercih edilmelidir.
  • Floresan lambalar, yüksek derecede elektromanyetik alan oluştururlar. Mümkün olduğunca az enerji çeken lambalar kullanılmalıdır.

Elektromanyetik alan ölçümü yapılarak ev ve işyerlerindeki maruziyet seviyesinin belirlenmesi ve gerekli tedbirlerin alınması sağlanmalıdır. Elektromanyetik alanlar ve etkileri sempozyumu danışma kurulunda da yer alan bir Elektrik Elektronik Mühendisi olarak mümkün olduğunca teknik değil pratik bilgiler sunmaya çalıştım. Yazının ilgililer açısından faydalı olmasını umuyorum.