Bilgi Savaşları: İstihbarat Temelli Savaş 2

Bilgi Savaşları: İstihbarat Temelli Savaş 2

13 Mart 2022 0 Yazar: Bülent Keskin

İstihbarat nedir? İstihbarat Çeşitleri nelerdir? konularına değindiğimiz Bilgi Savaşları: İstihbarat Temelli Savaş yazımızdan sonra bu konuları bu yazımızda biraz daha açalım.

İstihbaratın Özellikleri

İstihbaratın önceki yazımıza ek olarak değinilmeyen bazı özellikleri ise aşağıdaki gibidir:

  • Geleceği görebilmek, olası sorunları önceden tespit ederek çözümünü bulabilmek, iyi bir istihbarat sağlandığında daha kolaydır.
  • İstihbaratın, yaşanan teknolojik gelişmelere rağmen en önemli unsuru hala insandır.
  • İstihbaratın bir diğer olmazsa olmazı da milli olması gerekliliğidir. Çünkü ülkeler arasındaki ilişkiler çıkara dayalıdır ve öylede olması gerekmektedir.
  • Yazılımlar ve internet istihbaratın en önemli kaynakları durumundadırlar. Uydular, cep telefonları ve daha pek çok teknoloji, istihbarat açısından kullanılmaktadır. Bilgisayar istihbarat amaçlı bu iki kılavuzu kullanarak açık ve kapalı casusluk yaparlar. Bu konulara ilerideki konularda değinilecektir.
  • İstihbarat bir savaş açısından, savaşta esas unsur değil, yardımcı kuvvettir. Savaşın kazanılması bakımından önemlidir ancak savaşı kazanmayı garanti etmez. İstihbarat savaşın kazanılmasına hizmet eder.
  • İstihbarat, savunmanın belirleyici bir özelliğidir; diğer taraftan saldırıya sadece eşlik eden bir özelliktir

       Hemen hemen istihbaratın anlatıldığı tüm kaynaklarda M.Ö 500 yıllarında yaşamış meşhur Çinli komutan ve filozof Sun Tzu Savaş Sanatı adlı kitabına atıf yaparak, casusluk faaliyetinin fevkalade önemli olduğunu bariz bir şekilde vurgulamıştır. Sun Tzu’ya göre; bilge hükümdarlarla iyi bir komutanın kolaylıkla savaş kazanıp zafere ulaşması istihbarata bağlıdır. Ümit Özdağ istihbaratın önemini ilginç bir benzetmeyle ifade etmektedir.

“İstihbarattan kopuk bir devlet yönetiminin gözleri bağlı maraton koşmaktan hiçbir farkı yoktur. Nereye gittiğinizi, rakiplerinizin önümüzde mi arkanızda mı olduğunu, ne kadar koştuğunuzu özetle hiçbir şeyi bilmeden koşarsınız. Oysa karar alıcılar uluslarının karşı karşıya olduğu fırsatları ve tehditleri öngörmekle yükümlüdürler.”

istihbarat çeşitleri

Bu tarifler toparlandığında istihbaratı şu şekilde de değerlendirebiliriz. ‘Ülkelerin ulusal, askeri, ticari, teknolojik, ekonomik vs. faaliyetlerinin yakından izlenmesi; bu bilgilerin değerlendirilmesi ve ileriye dönük olabilecek gelişmelerle ilgili önceden analizlerinin yapılabilmesidir’

İstihbari faaliyetlerde gizlilik, doğruluk, devamlılık, çabukluk, tarafsızlık, erişebilirlilik ve açıklıktır.

       ABD ve İngiltere’deki üniversitelerde “güvenlik ve istihbarat” her türlü politik, ekonomik, sosyal ve askeri gelişmeyi anlamayı ve derhal öngörmeyi amaçlayan, evrensel bir sosyal bilim olarak açıklanmaktadır. Ancak son dönemde yaşadığımız hızlı gelişmeler güvenlik kavramının artık teknolojiyle de çok yakından ilişkili olduğunu göstermektedir.

       Soğuk savaş döneminden günümüze kadar geçen süreçte, güvenlik ortamının geçirdiği devrimsel değişimler; stratejik dengenin değişimi, stratejik sistemin değişimi ve askeri teknolojide yaşanan değişimler olmak üzere üç başlık altında toplanmaktadır. Jeo-stratejik devrim niteliğindeki yeni denge, ABD üstünlüğüne dayalı tek kutuplu dünya düzeninin ortaya çıkış ile tanımlanmaktadır. Yeni güvenlik ortamının ikinci önemli özeliği ise, stratejik sistem değişimlerinin getirdiği post-modern çatışma şekillerinin ortaya çıkmasıdır. Post-modern çatışma ise; “(1) Güvenliğin ulusallaşan boyutunun daha önemli hale gelmesi ve ulus-devlet yapılarına nüfuz eden sosyal hareketler şeklinde görülen devlet dışı aktörlerin, sistemde etkin rol edinmesi, (2) Uzayın ve siber savaşın çatışmalarının gittikçe daha önemli güvenlik çarpanı haline gelmesi ile tanımlanmaktadır. “

“Sherman Kent, II. Dünya savaşı sonrası güçlü bir müttefiğe ihtiyaç olmadan, ABD’nin tüm Dünya üzerindeki çıkarlarını korumak için temel ihtiyacın, stratejik istihbarat olduğunu ifade etmişti. Bu tanımı biraz daha genişletirsek stratejik istihbarat, bir devlet için gelecekte ortaya çıkabilecek fırsatları, tehditleri araştırıp tespit ve öngörerek, karar alıcıların önüne olabileceklerle ilgili seçenekler koyarak, onların politika üretme sürecini daha doğru bir zemine çekebilmek amacıyla yapılan istihbarat türüdür.”

II. Dünya Savaşın’dan sonra Cia’de de görev alacak olan Sherman Kent’in de belirttiği gibi, geleceğe dönük doğru politikaların üretilmesi noktasında temel ihtiyaç, stratejik istihbarattır. Bu kavramın önemi ilk çıktığı dönemden günümüze giderek artmıştır. “Teknolojik gelişmelere ilave olarak, uluslararası ilişkilerde savaş dışı yöntemlere daha fazla yer verilmesi ile birlikte istihbaratın kapsamı da genişledi.

Örtülü operasyonların yanında, propoganda faaliyetleri de güvenlik ve ulusal çıkarların muhafazasında güncel hale geldi. Gelinen bilgi ve iletişim ortamında bilgilerin toplanması kadar toplanan bilgilerin istihbarat haline getirilmesindeki süreç de zorlaştı.”

İstihbaratın giderek değer kazanması ülkeleri bu konuda daha teknolojik ve yerleşik olmaya itmiştir. Tüm milli varlıklarla beraber yürütülen istihbarat faaliyetleri, milli gücü oluşturan tüm varlıkların ortak çalışması ile tüm kaynakları değerlendirecek biçimde olmalıdır. Aşağıdaki şekilde ABD’de istihbarat faaliyetlerinin hangi kurumlarca yürütüldüğü ve birbirleriyle olan ilişkileri değerlendirilmektedir.

Stratejiik İstihbarat

Ancak unutulmaması gereken bir konu da istihbarat veya istihbarat servislerinin, her olayın kahramanı veya her derdin dermanı olmadıklarıdır. İstihbarat örgütlerinin ulusların kaderini veya tarihini tek başlarına tayin etme veya yapma durumunda olmadıkları da açıktır. Askeri, ekonomik, politik açıdan istihbarat, önemli olmakla birlikte başarıda veya başarısızlıkta tek başına belirleyici değildir. Ancak bugün dünyanın içinde bulunduğu ekonomik ve siyasi durum, bu birimlerin varlıklarını ve yaptıklarını yaşamsal düzeyde önemli kılmaktadır.

      Yaşanan teknolojik gelişmeler istihbarat örgütlerinin çalışma biçimlerini de büyük ölçüde değiştirmiştir. Örneğin geçmişte kullanılan yöntemleri, echelon ile ya da uydu sistemleri ile karşılaştırmak mümkün bile değildir. Bu bakımdan sağlanan avantajlar istihbarat örgütlerinin teknolojiyi kullanma yönündeki isteklerini de arttırmıştır. İstihbarat örgütlerinin de bu noktadaki temel yardımcıları tabii ki bilgisayarlardır. “Bilgisayarlar akla gelebilecek herşeyden evvel bilgi işlemek içindir. Yüksek performanslı istihbarat bilgisayarlarının en önemli başarıları; ses ve resim analizleri, şifreleme ve şifre çözme, uydu kontrolleri ve yönetiminde görülmektedir. İstihbartat servislerinin ülkeleri ve ticari faaliyetleri incelerken başarılı şifre kırma çalışmalarının ardında ve temelinde bilgisayarlar bulunmaktadır.”

Sonuç olarak, ülkemizin en önemli değerlerinden biri olan Millî İstihbarat Teşkilâtının da modern bir istihbarat kurumu olarak, ülkemizin bölünmez bütünlüğüne, anayasal düzenine, varlığına, bağımsızlığına, güvenliğine ve Millî gücünü meydana getiren unsurlarına karşı var olabilecek muhtemel tüm tehditler hakkında bilgi toplaması ve istihbarat oluşturması vazgeçilmez bir ihtiyaçtır. Bu görevlerin yerine getirilmesi bakımından günümüzün hızla gelişen en ileri bilgi ve teknolojik imkanlarını MİT’nın kullanımına sunmak yapılması gereken işlerin başında gelmektedir. Bununla beraber, kamu mali yönetiminde yapılan temel değişikliklere de kısa sürede adapte olabilen, gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerinin etkili, ekonomik ve verimli şekilde yönetilmesine olanak veren bir yapı istihbarat teşkilatımız bakımından da oldukça önemlidir.